DUŻE KOTY

Lew ma, wiadomo, pazur lwi, Lew sobie z wszystkich wrogów drwi. Bo jak lew tylko ryknie, To wróg natychmiast zniknie.               ***

 

START

Lew

Tygrys

Jaguar

Puma

Gepard

Ryś

Żbik

Irbis

Serwal

 

ŻBIK  (Felis silvestris)

Skryty tryb życia tego pięknego i rzadko spotykanego nocnego kota bardzo utrudnia jego obserwację. Mieszka on w lasach i gęstych zaroślach na ich obrzeżach w Europie, Azji i Afryce. Kot domowy, nieco mniejszy, pochodzi prawdopodobnie od afrykańskich dzikich kotów.

Żbik jest samotnikiem, ale życie społeczne tego zwierzęcia nie ogranicza się tylko do spotkań przypadkowych, czy związanych wyłącznie z reprodukcją.

Żbiki przemieszczają się głównie nocą lub o zmierzchu. Znaczą swe terytorium i polują w rytmie charakterystycznym dla poszczególnych zwierząt. Samice wędrują mniej, z większą regularnością przemierzają swe terytorium i często wracają do tego samego legowiska. Samce, zwłaszcza wiosną, poruszają się szybkim kłusem z prędkością 3-6km/h, przez większa część nocy polując. Pojawiają się z regularnymi, kilkudniowymi przerwami we wszystkich miejscach odwiedzanych przez samice.

Przemierzając swe terytorium żbik porusza się najczęściej po ziemi, jednym skokiem przesadza strumyk lub kałużę. Zręcznie wspina się po drzewach. Żeby przejść na inne, zwykle schodzi na ziemię. Skacze z jednego na drugie tylko wówczas, gdy czuje się zagrożony. Jak wszystkie koty, żbik bardzo dba o swoje futro.

Podobnie jak większość kotowatych, żbik poluje dwoma metodami – w marszu lub z zasadzki. To znakomicie wspinające się zwierzę nigdy nie poluje na drzewach, zawsze na ziemi. Odżywia się głównie gryzoniami i królikami, zjada także ptaki, gdy gniazdują na ziemi. W czasie tropienia kot bada swym kłującym spojrzeniem okolicę, każdy krzew, odwiedza nory, czujny na najmniejszy hałas. Kiedy spostrzeże ofiarę, zbliża się do niej ukradkiem, niesłychanie ostrożnie, z prędkością zależną od okoliczności, albo przemieszcza się skokami. Kiedy uzna, że znalazł się już wystarczająco blisko, nieruchomieje przed skokiem na ofiarę. Polowanie z zasadzki odbywa się na obszarze ok. dwóch hektarów. Żbik zaczaja się, trwa nieruchomo, czasami nawet na kilkadziesiąt minut, a wygląda tak, jakby drzemał. Nagle, szybko i zręcznie przebiega kilka metrów i próbuje schwycić ofiarę. Jeśli atak zakończy się porażką, cierpliwie wraca na miejsce zasadzki.

Samica żbika raz do roku po 9-tygodniowej ciąży rodzi od 3 do 5 młodych, które po 10 dniach otwierają oczy. Nowo narodzone kocięta bezwzględnie potrzebują matczynego ciepła. Wszystkie razem pozostają w gnieździe przez pierwsze tygodnie, kiedy ich matka wyrusza na polowanie.
Zagraża im jednak niebezpieczeństwo- łasica lub gronostaj wchodzi czasem do nory w czasie nieobecności matki i zabija bezbronne młode. Mlekiem samicy odżywiają się około 1 miesiąca. Dojrzałość płciową osiągają po 10 miesiącach, lecz dopiero po 3 latach dorastają do normalnych rozmiarów. Po osiągnięciu przez młode żbiki samodzielności zostają one przepędzone przez matkę z jej terenów łowieckich.

Zasięg występowania żbika obejmuję środkową i południową Europę. W Polsce nieliczne osobniki można spotkać w Karpatach i w okolicach Tarnowa. Poza Europą żyją one w Azji Mniejszej i na Kaukazie.

Dziki kot był dla Egipcjan zwierzęciem świętym. Oni też pierwsi udomowili go. W ubiegłych wiekach na terenie całej Europy polowano na niego zawzięcie w celu zdobycia jego cennego futra. Dopiero niedawno rozpoczęto realizację programów reintrodukcji gatunku na terenach leśnych, które zamieszkiwał zanim został zdziesiątkowany. Polowanie, chwytanie w pułapki dla skór, oraz śmierć pod kołami samochodów to głównie przyczyny spodku pogłowia żbików w Europie. Kot ten nie jest nieufny i łatwo jest go złapać.

W Europie, w Średniowieczu, łączono kota z czarną magią. Sprowadziło to na niego liczne prześladowania. Nie zajmowano się w szczególności żbikiem. Zyskał on jednak reputację okrutnika, o czym świadczą bestiariusze i dzieła przyrodników opisujące go jako zwierzę szczególnie dzikie-„... które potrafi zabić znacznie więcej ofiar niż mogłoby zjeść”. Dzięki lepszej niż ówczesna znajomości obyczajów żbika, współczesna literatura przedstawia go w sposób znacznie mniej odrażający.
Opis: nieco większy od kota domowego; sierść bladożółta do ciemnoszarej, ogon z ciemnymi pierścieniami i ciemną końcówką, pręgi na ogół słabo widoczne
Wymiary:45-70cm (głowa z tułowiem), ogon 26-32cm, wysokość w kłębie 25-35cm
Masa ciała: średnio 5kg (samce), 3,5kg (samice)
Występowanie: Eurazja, Afryka i Azja Południowo-zachodnia
Siedlisko: lasy liściaste, stepy i sawanny, nie występuje na pustyniach i w strefie tropikalnej
Sposób odżywiania: mięsożerny
Struktura społeczna: samotny i terytorialny
Dojrzałość płciowa: w wieku 10 miesięcy
Okres reprodukcji: zwłaszcza w początkach wiosny
Długość ciąży: 63-69 dni
Liczba młodych w miocie: 1-7
Masa ciała noworodka: 100g
Długość życia: 12-18 lat w niewoli, nieznana w naturze
Liczebność, tendencje: kilkadziesiąt tysięcy zwierząt, globalnie stabilna, ale lokalnie gatunek w regresji lub zagrożony
Status, ochrona: zaklasyfikowany do III aneksu konwencji waszyngtońskiej
Uwagi: znaczne ryzyko krzyżowania się z błąkającymi się kotami domowymi