A B C D E F G H I L M N O P Q R S T U V

________________________________________

PO ŁACINIE

A


>> a fructibus eorum cognoscetis eos - po ich owocach ich poznacie.       


>> ab alio exspectes, alteri quod feceris - co zrobisz drugiemu, oczekuj od niego; jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie. Seneka.


>> ab Iove principium <początek od Jowisza> - zaczynać od osoby lub sprawy najważniejszej.


>> ab ovo <od jaja> - od początku.


>> ab ovo usque ad mala - od jajka do jabłek; od początku do końca. Horacy.


>> ab urbe condita - od założenia Rzymu; przen. od początku. Tytus Liwiusz.


>> absens carens - nieobecny traci.


>> absit! - uchowaj, Boże!


>> absterget Deus omnem lacrimam ab oculis - i otrze Bóg z ich oczu wszelką łzę. 


>> ad calendas Graecas <do greckich kalend> - na czas nieokreślony. Oktawian August.


>> ad futuram rei memoriam - na przyszłą rzeczy pamiątkę.


>> ad maiorem Dei gloriam - dla większej chwały Bożej. św. Ignacy Loyola.


>> ad patres - (udać się) do ojców; umrzeć.


>> ad perpetuam rei memoriam - na wieczną rzeczy pamiątkę.


>> aequam memento rebus in arduis servare mentem - i w nieszczęściu zachowuj spokój umysłu. Horacy.


>> alea iacta est - kości zostały rzucone (dosł. kość [kostka do gry] została rzucona). Menander, a za nim Cezar.


>> alter ego - drugie ja. Cyceron.


>> alteri vivas oportet, si vis tibi vivere - musisz żyć dla innych, jeśli chcesz żyć z pożytkiem dla siebie. Seneka.


>> amantium irae amoris integratio - kłótnie kochanków umacniają ich miłość. Terencjusz.


>> ambitiosa non est fames - głód nie ma ambicji. Seneka.


>> amicorum omnia communia - u przyjaciół wszystko jest wspólne. Pitagoras.


>> amicus certus in re incerta cernitur - pewnego przyjaciela poznaje się w niepewnej sytuacji. Cyceron.


>> amicus Plato, sed magis amica veritas - przyjacielem Plato, lecz większą przyjacółką prawda. Arystoteles.


>> amor omnibus idem - miłość dla wszystkich jednaka. Wergiliusz.


>> amor vincit omnia - miłość wszystko zwycięża.


>> anguis in herba <wąż w trawie> - ukryte niebezpieczeństwo.


>> animam debet - <winien duszę> zadłużony po uszy.


>> anima vilis - podła dusza.


>> arbiter elegantiarum - mistrz dobrego smaku. Tacyt o Petroniuszu.


>> arma virumque cano - opiewam oręż i męża. Wergiliusz, początek Eneidy.


>> ars est celare artem - sztuką jest ukrycie (wysiłków) sztuki. Owidiusz.


>> ars longa, vita brevis - sztuka długotrwała, życie krótkie. Seneka.


>> asinus ad lyram - osioł przy lirze; pasuje jak wół do karety.


>> asinus asinorum - osioł nad osłami.


>> asinus in tegulis - osioł na dachu; zła wróżba.


>> attendite a falsis prophetis - strzeżcie się fałszywych proroków.


>> audaces fortuna iuvat - śmiałym szczęście sprzyja. Wergilusz, Eneida.


>> audiatur et altera pars - trzeba wysłuchać i drugiej strony. Seneka.


>> aurea dicta - złote słowa. Lukrecjusz.


>> aurea mediocritas - złoty środek. Horacy.


>> aut bibat, aut abeat - niech pije albo niech sobie idzie. Cyceron.


>> aut Caesar aut nihil - albo Cezarem, albo niczym.


>> ave, Caesar, morituri te salutant - witaj, Cezarze, mający umrzeć cię pozdrawiają.


B


>> beati pauperes spiritu - błogosławieni ubodzy w duchu. 


>> bellum omnia contra omnes - wojna wszystkich przeciwko wszystkim.


>> bene meritus - dobrze zasłużony.


>> bis dat qui cito dat - podwójnie daje, kto szybko daje. Publiliusz Syrus.


>> bona fide - w dobrej wierze.


>> bonum ex malo non fit - dobro nie rodzi się ze zła. Seneka.


>> boss lassus fortius figit pedem - zmęczony wół szybciej pracuje.
 


C


>> caeca invidia est - zazdrość jest ślepa.


>> captatio benevolentiae - zjednywanie sobie względów.


>> carpe diem <chwytaj dzień> - korzystaj z każdego dnia. Horacy.


>> cedant arma togae - niech oręż ustąpi przed togą.


>> certum est, quia impossibile est - jest pewne, ponieważ jest niemożliwe.


>> charta non erubescit - papier się nie rumieni.


>> cicer cum caule - groch z kapustą (tłumaczenie polskiego idiomu).


>> cogito, ergo sum - myślę, więc jestem. Kartezjusz.


>> cognosce te ipsum - poznaj samego siebie.


>> conflabunt gladios suos in vomeres - przekują swoje miecze na lemiesze.


>> consensus facit legem - zgoda tworzy prawo.


>> consuetudo est altera natura - przyzwyczajenie jest drugą naturą. Cyceron.


>> consummatum est - stało się. 


>> contra vim non valet ius - prawo jest bezsilne wobec przemocy.


>> convenienter naturae vivere - żyć w zgodzie z naturą. Zenon z Kitionu.


>> cornix cornici oculum non effodit - kruk krukowi oka nie wykole.


>> corrumpunt mores bonos colloquia mala - złe rozmowy psują dobre obyczaje.


>> corvus albus - biały kruk. 


>> crede, quod habes, et habes - wierz, że masz, a będziesz miał.


>> crescit sub pondere virtus - prześladowana cnota wzrasta.


>> crux interpretum <krzyż komentatorów> - miejsce (w tekście) trudne do zrozumienia.


>> cucullus non facit monachum - kaptur nie czyni mnicha.


>> cui bono? - na czyją korzyść? Lucjusz Kasjusz.


>> cuius regio, eius religio - czyja władza, tego religia.


>> cum debita reverentia - z należytym szacunkiem.


>> cum tacent, clamant <milcząc wołają> - milczenie jest wymowniejsze od mowy. Cyceron przeciw Katylinie.


>> cum ventis litigare - walczyć z wiatrem.
 


D


>> damnat quod non intelligunt - potępiają to, czego nie rozumieją.


>> de fumo in flammam - z dymu w ogień; z deszczu pod rynnę.


>> de gustibus non est disputandum - w sprawach gustów nie ma dyskusji.


>> de mortuis aut bene aut nihil - o zmarłych należy mówić dobrze albo nic. Chilon ze Sparty.


>> Deum sequere - idź za wezwaniem Boga. Cyceron, Seneka.


>> Deus ex machina - bóg z machiny. Często u Eurypidesa.


>> dictum sapienti sat - mądrej głowie dość dwie słowie.


>> diem perdidi - straciłem dzień (bo nie zrobiłem nic dobrego). Tytus.


>> dies irae - dzień gniewu. Sofoniasz o dniu Sądu Ostatecznego.


>> difficile est satiram non scribere - trudno nie pisać satyry. Juwenalis.


>> difficilis in otio quies - bezczynność nie daje odpoczynku.


>> dimidium facti, qui coepit, habet - kto zaczął, już zrobił połowę. Horacy.


>> Dis aliter visum est - inna jest wola bogów. Publiliusz Syrus.


>> discenda est virtus - cnoty należy uczyć. Seneka za Sokratesem.


>> divide et impera - dziel i rządź. Filip, król Macedonii.


>> divitiae non sunt bonum - bogactwo nie jest dobrem. Seneka za stoikami.


>> docendo discimus - ucząc innych, sami się uczymy. Seneka.


>> ducunt volentem fata, nolentem trahunt - powolnego prowadzą losy, opornego siłą ciągną. Seneka za Kleantesem.


>> dulce et decorum est pro patria mori - słodko i zaszczytnie jest umrzeć za ojczyznę. Horacy.


>> dulcis est somnus operanti - słodki jest sen dla pracującego. Kohelet.


>> dum spiro, spero - dopóki oddycham, nie tracę nadziei.


>> duobus litigantibus tertius gaudet - gdzie dwóch się bije, tam trzeci korzysta. Z Ezopa.


>> duo cum faciunt idem, non est idem - gdy dwóch robi to samo, to nie jest to samo.


>> dura lex, sed lex - surowe prawo, ale prawo.
 


E


>> ecce homo - oto człowiek. 


>> edimus, ut vivamus, non vivimus, ut edamus - jemy po to, by żyć, a nie żyjemy po to, by jeść. Plutarch.


>> ego sum qui sum - jestem, który jestem. 


>> ego sum via et veritas, et vita - ja jestem drogą, prawdą i życiem. 


>> equi donti dentes non inspiciuntur - darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby.


>> errare humanum est - błądzić jest rzeczą ludzką. Seneka Starszy.


>> est modus in rebus <mają rzeczy swą miarę> - wszystko ma swoje granice. Horacy.


>> et tu, Brute, contra me - i ty, Brutusie, przeciwko mnie. Cezar.


>> etiam latrones suis legibus parent - i zbóje mają swoje prawa. Cyceron.


>> ex malis eligere minima - wybierać mniejsze zło. Cyceron za Arystotelesem.


>> ex oriente lux - światło ze wschodu (przychodzi).


>> exegi monumentum aere perennius - zbudowałem pomnik trwalszy od spiżu. Horacy.


>> exoriare aliquis nostris ex ossibus ultor - niech z naszych kości narodzi się mściciel. Wergiliusz, Eneida.


>> experto credite - wierzcie doświadczonemu. Wergiliusz.


>> extremis malis extrema remedia - na krańcowe zło krańcowe środki.
 


F


>> faber est quisque suae fortunae - każdy jest kowalem własnego losu. Appiusz Klaudiusz.


>> fama crescit eundo - plotka rośnie rozchodząc się. Wergiliusz.


>> fames est optimus coquus - głód jest najlepszym kucharzem. Cyceron.


>> fas est et ab hoste doceri - wolno się uczyć nawet od wroga. Owidiusz.


>> favete linguis - milczcie w skupieniu. Horacy.


>> feci, quod potui, faciant meliora potentes - zrobiłem, co mogłem, kto potrafi, niech zrobi lepiej.


>> felix culpa - szczęśliwa wina. Św. Augustyn o grzechu pierworodnym.


>> felix, qui potuit rerum cognoscere causas - szczęśliwy, kto zdołał poznać przyczyny wszechrzeczy. Wergiliusz.


>> ferro ignique <żelazem i ogniem> - ogniem i mieczem.


>> festina lente - spiesz się powoli.


>> fiat lux - niech się stanie światłość. Księga Rodzaju.


>> fides sine operibus mortua est - wiara bez uczynków jest martwa. 


>> finis coronat opus - koniec wieńczy dzieło. U Owidiusza.


>> finita est comoedia - komedia skończona.


>> fortuna favet fortibus - los sprzyja dzielnym.


>> fumum vendere <sprzedawać dym> - mamić obietnicami.
 


G


>> gallus in suo sterquilinio plurimum potest - kogut tylko na własnym gnojowisku dużo może. Seneka.


>> genius loci - duch opiekuńczy miejsca.


>> gladiator in arena consilium capit - gladiator decyduje dopiero na arenie.


>> gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis - chwała na wysokościach Bogu, a na ziemi pokój ludziom dobrej woli. 


>> gloria victis - chwała zwyciężonym.


>> gloria virtuti resonat - sława jest echem cnoty.


>> gratis accepistis, gratis date - darmo otrzymaliście, darmo dawajcie. 


>> graviora manent - najgorsze dopiero nadejdzie.


>> gutta cavat lapidem non vi, sed saepe cadendo - kropla drąży skałę nie siłą, lecz ciągłym padaniem. Owidiusz.
 


H


>> Hannibal ante portas - Hannibal u bram; bliskie niebezpieczeństwo.


>> hic sunt leones - tu przebywają lwy; nieznane kraje.


>> historia magistra vitae - historia nauczycielką życia. Cyceron.


>> hodie mihi, cras tibi - dziś mnie, jutro tobie.


>> hominis est errare, insipientis in errore perseverare - ludzką rzeczą jest błądzić, głupców trwać w błędzie.


>> homo homini lupus est - człowiek człowiekowi jest wilkiem. Plaut.


>> homo sacra res homini - człowiek jest rzeczą świętą dla człowieka. Seneka.


>> homo sum, humani nihil a me alienum puto - jestem człowiekiem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce. Terencjusz.


>> honesta res est laeta paupertas - szacowna to rzecz pogodne ubóstwo. Seneka za Epikurem.


>> horribile dictu - strach powiedzieć.


>> hospes, hostis - każdy obcy to wróg.


>> humana non sunt turpia - co ludzkie, nie hańbi.
 


I


>> ibi patria, ibi bene - tam ojczyzna, gdzie dobrze.


>> ignavis sepmer feriae - lenie zawsze mają święto.


>> ignis non exstinguitur igne - ognia nie gasi się ogniem.


>> ignorantia iuris nocet - nieznajomość prawa szkodzi.


>> ignoti nulla cupido - nieznane nie nęci; nie pragnie się czegoś, o czym się nie wie, że istnieje.


>> impares nascimur, pares morimur - rodzimy się nierówni, umieramy równi. Seneka.


>> imperare sibi maximum est imperium - panować nad sobą to najwyższa władza. Seneka, Cyceron.


>> impos animi - słaby na umyśle.


>> impossibilium nulla obligatio est - nikt nie jest zobowiązany do rzeczy niemożliwych.


>> in aqua scribis <piszesz na wodzie> - niepewność realizacji.


>> in arena aedificas <budujesz na piasku> - nierealne podstawy czegoś.


>> in articulo mortis - w obliczu śmierci.


>> in lacte matris praebibere - wyssać z mlekiem matki. Św. Augustyn.


>> in magnis et voluisse sat est - w rzeczach wielkich wystarczy chcieć. Propercjusz.


>> in principio creavit Deus coelum et terram - na początku Bóg stworzył niebo i ziemię. Księga Rodzaju.


>> in principio erat Verbum - na początku było Słowo. 


>> in silvam ligna ferre - znosić drewno do lasu. Horacy.


>> in vino veritas <prawda w winie> - wino rozwiązuje język. Platon.


>> inter arma silent Musae - w czasie wojny milczą Muzy. Cyceron.


>> inter malleum et incudem - między młotem i kowadłem. Orygenes.


>> invidia gloriae assiduus est - zawiść jest stałym towarzyszem sławy.


>> invitum qui servat, idem facit occidenti - kto ocala kogoś wbrew jego woli, to tak jakby go zabijał. Horacy.


>> ipsa sua melior fama - lepszy od swojej reputacji.


>> ira furor brevis est - gniew jest chwilowym szaleństwem. Horacy.


>> ira sine viribus vana est - gniew nie poparty siłą jest próżny. Liwiusz, Seneka.


>> is fecit, cui prodest - ten zrobił, komu to przynosi korzyść.


>> ite, missa est - idźcie, ofiara spełniona.


>> iucundi acti labores - miłe są trudy zakończone. Cyceron.


>> iurare in verba magistri <przysięgać na słowa nauczyciela> - ślepo wierzyć; uznawać autorytet nauczyciela za argument ostateczny. Horacy.


>> iustitias vestras iudicabo - sprawiedliwość waszą sądzić będą.
 


L


>> labor omnia vincit - praca wszystko przezwycięża.


>> lapides clamabunt - kamienie wołać będą. Jezus Chrystus na wezwanie faryzeuszy do uciszenia swoich uczniów.


>> lapis super lapidem non reliquentur hic - kamień na kamieniu tu nie pozostanie. Jezus o Jerozolimie.


>> laudant, quod non intelligunt - chwalą to, czego nie rozumieją.


>> laudator temporis acti - chwalca przeszłości; konserwatysta.


>> laus alit artes - pochwała karmi sztukę. Seneka za Enniuszem.


>> lavare manus - umywać ręce.


>> littera docet, littera nocet - litera uczy, litera szkodzi.


>> littera scripta manet - słowo zapisane pozostaje.


>> litterae non erubescunt - pismo się nie rumieni. Cyceron.


>> lucidus ordo - jasny układ; przejrzysta konstrukcja.


>> lupus in fabula - o wilku mowa, a wilk tuż. Terencjusz.


>> lux in tenebris - światło w ciemnościach. Św. Jan.
 


M


>> magnis nominis umbra - cień wielkiego imienia; cień dawnej świetności.


>> magnum in parvo <dużo w małym> - wiele treści w krótkiej wypowiedzi.


>> magnus ille, qui in divitiis pauper est - wielki jest ten, kto w bogactwie żyje jak ubogi. Seneka.


>> maior reverentia e longinquo - większy szacunek z daleka. Cesarz Tyberiusz.


>> malum est in necessitate vivere, sed in necessitate vivere necessitas nulla est - źle jest żyć w okowach konieczności, żadna jednak konieczność nie zmusza nas do życia. Seneka za Epikurem.


>> manus manum lavat - ręka rękę myje.


>> me nemo ministro fur erit - nie będę pomocnikiem złodzieja. Juwenalis.


>> mea culpa, mea maxima culpa - moja wina, moja bardzo wielka wina.


>> medice, cura te ipsum - lekarzu, wylecz samego siebie. 


>> medicus curat, natura sanat - lekarz leczy, natura uzdrawia.


>> medio tutissimus ibis - najbezpieczniej chodzić środkiem.


>> melior est canis vivus leone mortuo - lepszy jest żywy pies od martwego lwa. Kohelet.


>> memento mori - pamiętaj o śmierci.


>> mens sana in corpore sano - w zdrowym ciele zdrowy duch. Juwenalis.


>> messis quidem multa, operarii autem pauci - żniwo wprawdzie obfite, ale robotników mało. 


>> mirabile dictu - aż dziw powiedzieć.


>> miscere utile dulci - łączyć przyjemne z pożytecznym. Horacy.


>> more antiquo - starym obyczajem.


>> more maiorum - obyczajem przodków.


>> mors malum non est, sola ius aequum generis humani - śmierć nie jest złem, a jedynie prawem obowiązującym cały rodzaj ludzki. Seneka.


>> mulier ideo bene olet, quia nihil olet - kobieta wtedy ładnie pachnie, gdy wcale nie pachnie. Cyceron.


>> mulieres in Ecclesiis taceant - kobiety mają milczeć w kościele. Św. Paweł.


>> multum, non multa <dużo, a niewiele> - dużo pod względem ilości, mało pod względem jakości. Pliniusz Młodszy.


>> mundi est propria virtus - cnota jest właściwością świata. Cyceron za Chryzypem.


>> mundus vult decipi, ergo decipiatur - świat chce być oszukiwany, niech więc go oszukują.


>> mutato nomine de te fabula narratur - o tobie ta bajka mówi, choć pod zmienionym imieniem. Horacy.
 


N


>> natura horret vacuum - natura nie znosi próżni.


>> naturalia non sunt turpia - to, co naturalne, nie przynosi wstydu.


>> navigare necesse est, vivere non est necesse - żeglowanie jest koniecznością, życie koniecznością nie jest. Plutarch za Pompejuszem Wielkim.


>> ne puero gladium - nie dawaj dziecku miecza.


>> ne quid nimis - nic ponad miarę. Solon.


>> ne sutor supra crepidam iudicet - niech szewc nie ocenia tego, co jest powyżej trzewika. Pliniusz Starszy.


>> nec Hercules contra plures - siła złego na jednego.


>> necesse est multos timeat quem multi timent - wielu musi się bać ten, kogo wielu się boi. Seneka za Decimusem Laberiuszem.


>> nemo ante mortem beatus - nikogo nie można nazwać szczęśliwym przed śmiercią. Solon.


>> nemo est casu bonus - nikt nie jest dobry przez przypadek. Seneka.


>> nemo iudex idoneus in propria causa - nikt nie jest odpowiednim sędzią we własnej sprawie.


>> nemo potest duobus dominis servire - nikt nie może służyć dwom panom. Jezus Chrystus.


>> nemo propheta in patria sua - nikt nie jest prorokiem we własnej ojczyźnie.


>> nemo regere potest nisi qui et regi - tylko ten umie rządzić, kto umie być posłusznym władzy. Seneka, Solon.


>> nemo sapiens nisi patiens - nie jest mądry, kto nie jest cierpliwy.


>> nemo sine vitiis est - nikt nie jest bez wad.


>> nervus belli pecunia - pieniądz jest nerwem wojny. Cyceron.


>> nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua - niech nie wie lewica twoja, co prawica twoja czyni. 


>> nihil est ab omni parte beatum - nie ma rzeczy ze wszystkich stron szczęśliwej.


>> nihil est in intellectu quin prius fuerit in sensu - nie ma nic w umyśle, czego by przedtem w zmysłach nie było (z Arystotelesa).


>> nil admirari - niczemu się nie dziwić. Horacy.


>> nil desperandum - nie należy rozpaczać. Horacy.


>> nil homini certum est - dla człowieka nie ma nic pewnego. Owidiusz.


>> nil nisi bene - mów dobrze lub wcale.


>> nil novi sub sole - nic nowego pod słońcem. Kohelet.


>> nolens volens - chcąc nie chcąc.


>> noli me tangere - nie dotykaj mnie. 


>> noli turbare circulos meos - nie zamazuj moich kół. Archimedes.


>> nolite iudicare, et non iudicabimini - nie sądźcie, a nie będziecie sądzeni.


>> nolunt, ubi velis, ubi nolis, cupiunt - kiedy chcesz, odmawiają, kiedy nie chcesz, pragną. Terencjusz.


>> nomina sunt odiosa - nie należy wymieniać nazwisk. Cyceron.


>> non compos mentis - niespełna rozumu.


>> non est beatus, esse se qui non putat - nie jest szczęśliwy, kto się za szczęśliwego nie uważa. Seneka za Publiliuszem Syrusem.


>> non est bonum esse hominem solum - nie jest dobrze człowiekowi być samemu.


>> non est potestas nisi a Deo - wszelka władza pochodzi od Boga. Św. Paweł.


>> non est viri timere sudorem - nie przystoi mężczyźnie bać się ciężkiej pracy. Seneka.


>> non in solo pane vivit homo - nie samym chlebem człowiek żyje. Księga Powtórzonego Prawa.


>> non licet - nie wolno; nie godzi się.


>> non liquet - nic stąd nie wynika.


>> non mortem timemus, sed cogitationem mortis - nie śmierci się boimy, lecz myśli o śmierci. Seneka.


>> non nova, sed novae - nie nowa rzecz, ale w nowy sposób przedstawiona.


>> non omnia possumus omnes - nie wszyscy możemy wszystko.


>> non omnis moriar - nie wszystek umrę. Horacy.


>> non qui parum habet, sed qui plus cupit, pauper est - nie ten jest ubogi, kto mało ma, ale ten, kto chce mieć więcej. Seneka.


>> non scholae, sed vitae discimus - uczymy się nie dla szkoły, ale dla życia.


>> nosce te ipsum - poznaj samego siebie.


>> nuda veritas - naga prawda. Horacy.


>> nulla dies sine linea - ani jednego dnia bez pracy. Apelles.


>> nulla poena sine lege - nie ma kary bez przepisu prawa.


>> nulla sine Deo mens bona est - bez Boga żadna myśl nie jest dobra. Seneka.


>> nullum crimen sine lege - nie ma przestępstwa bez przepisu prawa.


>> nullum magnum ingenium sine mixtura dementiae fuit - nie było wielkiego geniuszu bez domieszki szaleństwa.


>> num custos fratris mei sum ego? - czyż jestem stróżem brata mego? Księga Rodzaju.


>> nunc est bibendum - teraz pijmy. Horacy.
 


O


>> o, imitatores, servum pecus! - o, naśladowcy, trzodo niewolników!


>> o sancta simplicitas! - o święta naiwności!


>> o tempora! o mores! - o czasy! o obyczaje! Cyceron.


>> oculum pro oculo, dentem pro dente - oko za oko, ząb za ząb.


>> oderint, dum metuant - niech nienawidzą, byleby się bali.


>> odi et amo - nienawidzę i kocham. Katullus.


>> odi profanum vulgus et arceo - nienawidzę ciemnego tłumu i trzymam się odeń z daleka. Horacy.


>> omne ignotum pro magnifico - wszystko, co nieznane, wydaje się wspaniałe. Tacyt.


>> omnes qui acceperint gladium, gladio peribunt - wszyscy, którzy za miecz chwytają, od miecza zginą. 


>> omnia mea mecum porto - wszystko, co posiadam, noszę ze sobą. Bias z Prieny.


>> omnia orta occidunt et aucta sensecunt - wszystko, co powstało, ginie, a co wzrosło, starzeje się. Salustiusz.


>> omnia possibilia sunt apud Deum - u Boga wszystko jest możliwe. 


>> omnia subiecta sunt naturae - wszystko podlega naturze. Demokryt i Epikur.


>> omnis ars naturae imitatio est - wszelka sztuka jest naśladowaniem natury. Seneka.


>> omnis homo mendax - każdy człowiek jest kłamcą. Księga Psalmów.


>> omnis qui se exaltat, humiliabitur - każdy, kto się wywyższa, będzie poniżony. 


>> otium sine litteris mors est et hominis vivi sepultura - życie bez zajęć naukowych i literackich jest śmiercią i grobem żywego człowieka. Seneka.
 


P

 
>> pacta sunt servanda - należy dotrzymywać układów.


>> panem et circenses - chleba i igrzysk.


>> parcere subiectis et debellare superbos - oszczędzać zwyciężonych, a dumnych poskramiać. Wergiliusz.


>> pecunia non olet - pieniądze nie śmierdzą. Cesarz Wespazjan.


>> pedibus in sententiam ire - głosować nogami (w senacie rzymskim).


>> per aspera ad astra - przez ciernie do gwiazd. Seneka.


>> per fas et nefas - nie przebierając w środkach.


>> per pedes apostolorum - na wzór apostołów; pieszo.


>> pereant qui ante nos nostra dixerunt - niech przepadną ci, którzy nasze słowa wypowiedzieli przed nami.


>> pereat mundus, fiat iustitia - niech zginie świat, byle było sprawiedliwie.


>> periculum in mora - niebezpieczeństwo w zwłoce.


>> piscem natare doces - rybę uczysz pływać.


>> plenus venter non student libenter - pełny brzuch niechętnie studiuje.


>> plus dat, qui in tempore dat - dwa razy daje, kto prędko daje.


>> poetae nascuntur, oratores fiunt - poetami się rodzą, mówcami zostają.


>> potius sero quam numquam - lepiej późno niż wcale. Liwiusz.


>> primum non nocere - przede wszystkim nie szkodzić. Hipokrates.


>> primum vivere, deinde philosophari - najpierw móc żyć, potem filozofować.


>> primus in orbe deos fecit timor - bogów na świecie najpierw stworzył strach.


>> primus inter pares - pierwszy wśród równych.


>> principiis obsta - zło niszcz w zarodku. Owidiusz.


>> prior tempore, potior iure - pierwszeństwo w czasie daje lepsze prawa.


>> pro captu lectoris habent sua fata libelli - los książek zależy od pojętności czytelników. Terencjusz Maurus.


>> pro publico bono - dla dobra ogółu.


>> probitas laudatur et alget - uczciwość zbiera pochwały i umiera z zimna. Juwenalis.


>> proprium ingenii humani est odisse, quem laeseris - właściwe jest naturze ludzkiej nienawidzić tego, kogo się obraziło. Tacyt.


>> pulvis es et in pulverem reverteris - prochem jesteś i w proch się obrócisz. Księga Rodzaju.


>> pulvis et umbra sumus - prochem i cieniem jesteśmy. Horacy.
 


Q


>> quae nocent, docent - to, co szkodzi, uczy.


>> qualis artifex pereo! - jakiż artysta ginie we mnie. Neron.


>> qualis pater, talis filius - jaki ojciec, taki syn.


>> qualis rex, talis grex <jaki król, taka trzoda> - jaki pan, taki kram.


>> quem di diligunt, adolescens moritur - wybrańcy bogów umierają młodo. Plaut za Menandrem.


>> qui asinum non potest, stratum caedit - kto nie może bić osła, bije worek. Petroniusz.


>> qui non est mecum, contra me est - kto nie jest ze mną, jest przeciwko mnie. Jezus Chrystus.


>> qui non est adversum vos, pro vobis est - kto nie jest przeciwko wam, ten jest z wami. Jezus Chrystus.


>> qui non laborat, non manducet - kto nie chce pracować, niech nie je. Św. Paweł.


>> qui tacet, consentire videtur - kto milczy, zdaje się zezwalać.


>> quia nominor leo - bo się nazywam lew. Z Ezopa.


>> quidquid agis, prudenter agas et respice finem - cokolwiek czynisz, czyń roztropnie i patrz końca.


>> quis fallere possit amantem? - któż zdoła oszukać tego, kto kocha?


>> quod licet Jovi, non licet bovi - co wolno Jowiszowi, tego nie wolno wołowi.


>> quod verum est, meum est - co jest prawdziwe, jest też moje. Seneka.


>> quos Deus vult perdere, prius dementat - kogo Bóg chce zgubić, temu rozum odbiera. Z Eurypidesa.


>> quot capita, tot sensus - ile głów, tyle opinii.


>> quot homines, tot sententiae - ilu ludzi, tyle zdań.
 


R


>> rara avis - rzadki ptak. Juwenalis.


>> rationale animal est homo - człowiek jest istotą rozumną. Seneka.


>> relata refero - powtarzam, co ułyszałem.


>> rem tene, verba sequentur - trzymaj się tematu, a słowa się znajdą. Katon Starszy.


>> repetitio est mater studiurum - powtarzanie jest matką wiedzy.


>> respice finem - patrz końca.


>> res sacra miser - nieszczęśliwy jest rzeczą świętą. Seneka.


>> res severa est verum gaudium - prawdziwa radość jest rzeczą poważną. Seneka.


>> rex regnat, sed non gubernat - król panuje, ale nie rządzi.


>> ridentem dicere verum - z uśmiechem mówić prawdę. Horacy.


>> rixari de asini umbra - spierać się o cień osła; o rzecz błachą.


>> Roma locuta, causa finita - Rzym przemówił, sprawa skończona.
 


S


>> sacra populi lingua est - język ludu jest rzeczą świętą. Seneka Starszy.


>> salus populi suprema lex - dobro ludu najwyższym prawem. Cyceron.


>> salus rei publicae suprema lex - dobro republiki najwyższym prawem.


>> sapere aude - odważ się być mądrym. Horacy.


>> sapienti sat - mądremu wystarczy. Plaut.


>> satis verborum - wystarczy słów.


>> scio me nihil scire - wiem, że nic nie wiem. Sokrates.


>> se contentus est sapiens - mędrzec zadowala się sobą. Seneka.


>> semper avarus eget - skąpiec zawsze cierpi niedostatek. Horacy.


>> semel emissum volat irrevocabile verbum - słowo raz wypowiedziane nie powraca. Horacy.


>> seniores priores - starsi mają pierwszeństwo.


>> si ad naturam vives, numquam eris pauper - jeśli będziesz żyć w zgodzie z naturą, nigdy nie będziesz ubogi. Seneka.


>> si Deus pro nobis, quis contra nos? - jeśli Bóg jest z nami, któż przeciwko nam?


>> si duo faciunt idem, non est idem - gdy dwaj robią to samo, to nie jest to samo. Terencjusz.


>> si parva licet componere magnis - jeśli się godzi porównywać rzeczy małe z wielkimi.


>> si tacuisses, philosophus mansisses - gdybyś milczał, byłbyś nadal filozofem.


>> si vis amari, ama - jeśli chcesz być kochanym, kochaj. Seneka.


>> si vis pacem, para bellum - jeśli chcesz pokoju, gotuj się do wojny. Wegecjusz.


>> sic itur ad astra - tak się idzie do gwiazd. Wergiliusz.


>> sicut mater, ita et filia eius - jaka matka, taka córka. Ezechiel.


>> signum temporis - znak czasu.


>> silva rerum - las rzeczy.


>> similia similibus curantur - podobne leczy się podobnym (homeopetia).


>> sine ira et studio - bez gniewu i zawziętości. Tacyt.


>> sit nox cum somno, sit sine lite dies - niech noc nie będzie bezsenna, a dzień upłynie bez kłótni. Marcjalis.


>> sit tibi terra levis - niech ci ziemia lekką będzie. Marcjalis za Eurypidesem.


>> sola ratio perfecta beatum facit - tylko doskonały rozum czyni człowieka szczęśliwym. Seneka.


>> spiritus flat ubi vult - duch tchnie, kędy chce. Św. Jan.


>> stultum facit fortuna, quem perdere vult - kogo los chce zgubić, tego głupcem czyni. Publiliusz Syrus.


>> sub specie aeternitatis - z punktu widzenia wieczności.


>> summum ius, summa iniura - najwyższe prawo to najwyższa niesprawiedliwość; zbyt surowa kara jest krzywdą.


>> superflua non nocent - nadmiar nie szkodzi.


>> sursum corda - w górę serca; nie traćcie ducha. Jeremiasz.


>> sus Minervam docet - świnia poucza Minerwę.


>> sustine et abstine - cierp i panuj nad sobą. Epiktet.
 


T


>> te Deum laudamus - Ciebie, Boga, wychwalamy.


>> taedium vitae - wstręt do życia.


>> tarde venientibus ossa - spóźnionym dostają się kości.


>> tempora mutantur et nos mutamur in illis - czasy się zmieniają i my zmieniamy się wraz z nimi. Owidiusz.


>> tempus fugit - czas ucieka. Wergiliusz.


>> testis unus, testis nullus - jeden świadek, żaden świadek.


>> tota vita discendum est mori - przez całe życie trzeba się uczyć umierać. Seneka.


>> trahit sua quemque voluptas - każdy ulega swoim namiętnościom. Wergiliusz.


>> tres faciunt collegium - trzech tworzy kolegium.


>> tua res agitur, paries cum proximus ardet - o ciebie chodzi, gdy płonie dom sąsiada. Horacy.


>> tuta timens - bojąc się rzeczy bezpiecznych.
 


U


>> ubi bene, ibi patria - gdzie dobrze, tam ojczyzna.


>> ubi concordia, ibi victoria - gdzie zgoda, tam zwycięstwo.


>> ubi lex, ibi poena - gdzie prawo, tam i kara.


>> ubi tu Caius, ibi ego Caia - gdzie ty, Gajuszu, tam i ja, Gaja.


>> ultra posse nemo obligatur - nikt nie jest zobowiązany zrobić więcej niż może.


>> unus pro multis - jeden za wszystkich. Wergiliusz.


>> usus est tyrannus - zwyczaj jest tyranem.


>> ut ameris, amabilis esto - jeśli chcesz być kochany, bądź godny miłości.


>> ut pictura poesis - poemat jest jak obraz. Horacy.


>> ut sementem feceris, ita metes - jak posiejesz, tak zbierzesz.


>> utile dulci miscere - łączyć przyjemne z pożytecznym.


>> utilam falsus vates sim! - obym był fałszywym prorokiem!
 


V


>> vae victis! - biada zwyciężonym! Król Galów, Brennus.


>> vanitas vanitatum et omnia vanitas - marność nad marnościami i wszystko marność. Kohelet.


>> variatio delectat - odmiana sprawia przyjemność.


>> varium et mutabile semper femina - chwiejną i zmienną jest zawsze kobieta. Wergiliusz.


>> veni, vidi, vici - przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem. Cezar.


>> Venimus, vidimus, Deus vicit - przybyliśmy, zobaczyliśmy, Bóg zwyciężył - Sobieski pod Wiedniem 


>> ventum seminabunt et turbinem metent - wiatr siać będą, a zbierać burzę. Księga Ozeasza.


>> verba docent, exempla trahunt - słowa uczą, przykłady pociągają.


>> verba volant, scripta manent - słowa ulatują, pismo zostaje.


>> veritas odium parit, obsequium amicos - prawda rodzi nienawiść, ustępliwość przyjaciół. Terencjusz.


>> videant consules, ne quid res publica detrimenti capiat - niechaj baczą konsulowie, by rzeczpospolita nie poniosła jakiej szkody.


>> video meliora proboque, deteriora sequor - widzę i pochwalam to, co lepsze, ale idę za tym, co gorsze. Owidiusz.


>> vince in bono malum - zło dobrem zwyciężaj.


>> vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam - czuwajcie więc, bo nie znacie dnia ani godziny. 


>> vino pellite curas - winem odpędźcie troski. Horacy.


>> vinum incendit iras - wino rozpala gniew. Seneka.


>> virtus ad beate vivendum sufficit - cnota wystarcza do szczęścia. Seneka.


>> virtus est perfecta ratio - cnota jest doskonałym rozumem. Cyceron.


>> vis maior - siła wyższa.


>> vita mancipio nulli datur, omnibus usu - życia nikt nie otrzymuje na własność, lecz wszyscy do użytku. Lukrecjusz.


>> vivere militare est - życie jest walką. Seneka.


>> vivere nolit, qui mori non vult - kto nie chce umierać, ten nie chce też żyć. Seneka.


>> volenti nihil difficile - dla chcącego nic trudnego.


>> volenti non fit iniura - chcącemu nie dzieje się krzywda.


>> vos estis sal terrae; vos estis lux mundi - wy jesteście solą ziemi; wy jesteście światłością świata. Jezus Chrystus do apostołów.


>> vox clamantis in deserto - głos wołającego na pustyni. Księga Izajasza.


>> vox populi vox Dei - głos ludu głosem Boga.


>> vulnerant omnes, ultima necat - wszystkie ranią, ostatnia zabija.